Naar de inhoud
28.01—03.02.2021

12/01/2021

Want dichten, dat doen we SAMEN …

Een van de meest geciteerde verzen uit onze Nederlandse poëziegeschiedenis is wellicht: ‘Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten …’ van Willem Kloos (het volledige gedicht vind je op DBNL). Het geldt als het voorbeeld bij uitstek van de solitaire, hoogstindividualistische dichter. Nu is dat gedicht van Kloos ook maar een kind van zijn tijd, maar het is en blijft een hardnekkige mythe: dichters zijn verstokte solisten die elke letter uit hun bloedende en luid bonzende hart moeten wringen.

Dichters zullen wellicht ook de eersten zijn om die mythe te voeden, maar toch zijn er ook tal van voorbeelden van dichters die samen (al dan niet onder een gemeenschappelijk pseudoniem) gedichten of zelfs heelder dichtbundels geschreven hebben. We hebben het daarbij niet gewoon over bloemlezingen, waarbij een uitgeverij een aantal gedichten verzamelt rond een bepaald thema en waarbij de dichters soms tegen wil en dank samen gebracht worden. Er zijn heel wat voorbeelden van dichters die zich voor de duur van een publicatie, een project of een ander samenwerkingsverband verenigd hebben. Soms loopt die samenwerking over jaren of decennia in het geval van dichterscollectieven, soms beperkt de gemeenschappelijke adem zich tot één gedicht. Soms behouden de individuele dichters hun eigen stem, soms smelten ze samen onder een gemeenschappelijk pseudoniem.

Onderstaande lijst bevat een aantal voorbeelden van samenwerkingen tussen dichter. Ze is absoluut niet exhaustief en suggesties voor aanvullingen zijn altijd welkom via bibliotheek@poeziecentrum.be:

  • Erik Jan Harmens en Ilja Leonard Pfeijffer zorgden voor literair spervuur in Duetten (Lebowski, 2016)
  • Lies Van Gasse en Annemarie Estor werkten in woord en beeld samen in Het Boek Hauser (Wereldbibliotheek, 2013)
  • Lies Van Gasse werkte ook een aantal keer samen met Peter Theunynck: Mijn oma is kwijt (Wereldbibliotheek, 2018), Nel, een zot geweld (Wereldbibliotheek, 2016) en Waterdicht (Wereldbibliotheek, 2011)
  • Houden van … is samen een dichtbundel schrijven. Hans en Monique Hagen bewijzen al jaren dat echtelijke activiteiten zich niet moeten beperken tot samen de vaat doen en de bedden opmaken. Sinds 1984 schreven zij samen al 14 dichtbundels voor kinderen. De bekendste is Jij bent de liefste waarvan er ondertussen maar liefst 250.000 exemplaren verkocht zijn. Van 2017 tot 2019 waren ze samen ook nog eens de eerste Kinderboekenambassadeur van Nederland
  • Peter Holvoet-Hanssen is de ‘samen-werker’ bij uitstek: hij ondersteunde Kenny Callens bij  Kenias (vzw With, 2006), met Collectief Vrijhaven maakte hij Naar nergens (vzw With, 2018) en in zijn nieuwste bundel De wolkendragers (Polis, 2020) staan er heel wat gedichten die hij samen met andere bekende en minder bekende dichters maakte. Samen met onder meer Carmien Michels en Peter Theunynck werkte hij ook mee aan de graphic poem Renga (Uriel, 2017, graphic poem)
  • Het Gentse project Poëzie Verbindt bracht na afloop van een traject in 2017 de gemeenschappelijke publicatie Verbinding gezocht uit en ondertussen hebben ze ook al met een aantal Gentse musea samengewerkt. Nerkiz Şahin, zelf ook dichter en kunstenaar, wil via taal en poëzie, jongeren de kans geven om met hun talenten naar buiten te komen
  • Dichterscollectieven durven ook nogal eens een gemeenschappelijke publicatie plegen. Een interessant voorbeeld daarvan is het voormalige Brugse dichterscollectief Het Venijnig Gebroed. In 2012 publiceerden zij Opgezet Spel (Poëziecentrum, 2012).
  • De taal van mensen met dementie is een taal vol omwegen. Een taal die ruimte laat voor wat niet te verwoorden is. Bette Westera schreef samen met een aantal mensen met dementie de dichtbundel Een beetje boos mag best (Elikser, 2018).
  • Dichter Willem Persoon en grafica Veerle Rooms waren over de jaren heen de initiatiefnemers van een aantal projecten waarin grafisch werk en gedichten van meerdere deelnemers uit binnen- en buitenland, samenkwamen. Zo waren er bijvoorbeeld E-POS I en II waaraan naast onder meer Lut de Block, Peter Holvoet-Hanssen en Marleen De Crée ook verschillende Zuid-Afrikaanse dichters mee werkten. Het project Our soldiers (2008-2011)was dan weer een samenwerkingsverband tussen Vlaamse dichters en dichters uit Nieuw-Zeeland. Mythen/Tekens (2014) bracht de dichters Marleen De Crée, Peter Holvoet-Hanssen en Lies Van Gasse samen.
  • Samenwerkingen tussen dichters kunnen groeien uit onderlinge contacten, maar soms nemen ook uitgeverijen het initiatief om dichters samen te brengen. Een mooi voorbeeld is de reeks ‘Dialogen’ van uitgeverij Atalanta Pers, waarin telkens twee dichters een ‘gedichtenwisseling’ met elkaar hebben. Voorbeelden van dergelijke duo’s zijn Sasja Janssen en Eva Gerlach, Hester Knibbe en Miriam Van hee, Willem van Toorn en Ineke Holzhaus.

Dit is een losse greep uit een ongetwijfeld veel groter aanbod van ‘samen-werkingen’ tussen dichters. Ken je zelf ook nog voorbeelden? Stuur dan een mailtje naar bibliotheek@poeziecentrum.be en we vullen er bovenstaande lijst mee aan.